Kiểm định các chương trình doanh thương theo tiêu chuẩn của AACSB: Những điều cần biết (1)

Bài viết này nhằm cung cấp thông tin cho một số bạn đồng nghiệp mà tôi đã gặp trong Hội thảo vừa kết thúc tại Vinh ngày hôm qua, có quan tâm đến việc kiểm định chương trình theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Xin nói thêm là hiện nay rất nhiều trường muốn được “kiểm định bởi AUN”; đây là một nhầm lẫn lớn vì AUN không phải là một tổ chức kiểm định mà chỉ là một hiệp hội các trường đại học, trong đó có một bộ phận thực hiện công tác đảm bảo chất lượng gọi là AUN-QA. Việc AUN-QA đánh giá các chương trình đào tạo của các thành viên của mình nếu muốn gọi đúng tên thì phải gọi là “kiểm toán”, nhưng ở VN thì từ này rất ít người sử dụng nên ai cũng gọi là “kiểm định”. Thôi thì dùng sai thuật ngữ cũng không sao, nhưng vấn đề là AUN-QA sẽ KHÔNG nhận đánh giá bất cứ chương trình nào của các trường không phải là thành viên của nó.

Vì vậy, nếu các trường của VN – trừ hai ĐHQG là hai thành viên của AUN – muốn được kiểm định quốc tế thì tốt nhất là tìm hiểu qua các hệ thống kiểm định khác, mà AACSB tôi giới thiệu dưới đây chỉ là một. Các bạn đọc để biết nhé.
-----

Vào thời điểm 1/7/2011, khi Trường Đại học Kinh tế - Tài chính (tên viết tắt là UEF, tức là University of Economics and Finance) được chính thức công nhận là thành viên của tổ chức AACSB thì nó vẫn còn là một thành viên duy nhất của Việt Nam. Vậy mà chỉ 8 tháng sau, tại Hội thảo Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong trường đại học do Cục Khảo thí tổ chức tại Vinh ngày 22 đến 24/2/2012, khi mọi người vào cơ sở dữ liệu của AACSB để tìm hiểu về tổ chức kiểm định nghề nghiệp có thâm niên hoạt động gần một thế kỷ này thì Việt Nam đã có đến 3 thành viên chính thức: ngoài UEF, còn có ĐH Quốc tế của ĐHQG-HCM, viết tắt là IU, và Đại học Quốc tế Sài Gòn, viết tắt là SIU.

Mặc dù đây chỉ là một số lượng rất nhỏ so với tổng số hơn 400 trường đại học và cao đẳng của VN, nhưng sự gia tăng gấp 3 lần trong vòng chỉ 8 tháng cho thấy sự quan tâm lớn lao của các trường đại học Việt Nam đối với việc đạt kiểm định của tổ chức AACSB. Entry này vì vậy nhằm cung cấp một số thông tin căn bản về tổ chức AACSB và những điều cần biết khi một trường đại học muốn tham gia kiểm định chương trình của tổ chức kiểm định có uy tín lừng lẫy của khối ngành doanh thương này. Những thông tin trong bài có nguồn từ các bài viết trên trang chủ của tổ chức AACSB.

Giới thiệu tổng quát về AACSB

AACSB là từ viết tắt của cụm từ Association to Advance Collegiate Schools of Business, tạm dịch là “Hiệp hội phát triển các trường đại học doanh thương”. Đây là một hiệp hội nghề nghiệp ra đời cách đây gần một thế kỷ (năm 1916), với nhiều hoạt động và dịch vụ, trong đó nổi tiếng nhất là dịch vụ kiểm định các chương trình doanh thương và kế toán ở bậc đại học.

Trong suốt thời gian gần một trăm năm hoạt động, tổ chức AACSB đã có những thay đổi nhỏ về tên gọi cũng như trụ sở làm việc (mặc dù vẫn giữ tên gọi tắt là AACSB), phản ánh những thay đổi của bối cảnh bên ngoài và sự phát triển trong các hoạt động và dịch vụ mà tổ chức này cung cấp. Trụ sở hiện nay của AACSB được đặt tại thành phố Tampa thuộc bang Florida, bắt đầu từ cuối năm 2004. Sau một thời gian dài chỉ thực hiện kiểm định các trường đại học trong nước, từ năm 2001 AACSB đã cho phép các trường doanh thương bậc đại học của tất cả các nước được tham gia kiểm định. Tên gọi hiện nay của tổ chức này có gắn thêm từ “International” (AACSB International) để phản ánh sự mở rộng phạm vị kiểm định này.

Do tại Hoa Kỳ kiểm định là hoàn toàn tự nguyện, nên bước đầu tiên của việc tham gia kiểm định với AACSB là việc đăng ký trở thành thành viên của tổ chức này. Cần chú ý rằng việc một trường “là thành viên” của AACSB không có nghĩa là các chương trình của trường này đương nhiên có chất lượng tốt, hoặc chất lượng cao hơn các trường không là thành viên, vì chất lượng của chương trình chỉ có thể được xác định thông qua kiểm định. Chính sách của AACSB quy định rất rõ về việc các trường thành viên KHÔNG sử dụng logo của AACSB để quảng cáo là để tránh hàm ý nói trên. Mặt khác, việc một trường “là thành viên” của AACSB vẫn có ý nghĩa quan trọng của nó, vì nó cho thấy ý định nghiêm túc của một trường trong việc học hỏi từ các chuyên gia về giáo dục doanh thương (business education) của AACSB cũng như các thành viên khác, đặc biệt là các thành viên đã được kiểm định, để phát triển đội ngũ và nâng cao chất lượng của chương trình.

Tính đến thời điểm viết bài này (tháng 2/2012), AACSB International có tổng cộng gần 1200 thành viên trên 78 quốc gia, và là tổ chức kiểm định nghề nghiệp lớn nhất thế giới cho khối ngành doanh thương. Trong số các thành viên sáng lập của AACSB (bắt đầu từ cách đây cả trăm năm) có những trường đại học danh tiếng nhất của nước Mỹ như Columbia, Harvard, New York, Ohio State, Pittsburgh, Wisconsin-Madison, UCLA, và Yale. Rõ ràng với những tên tuổi như vậy thì AACSB không thể dễ dàng cho qua và công nhận kiểm định đối với những chương trình không nghiêm túc và kém chất lượng từ những thành viên khác. Mức phí thành viên AACSB năm 2011 là 2500 USD.

Quan hệ giữa AACSB với cộng đồng bên ngoài không chỉ có các trường đại học thành viên, mà còn có các “đối tác”, tức là những cá nhân, tổ chức cùng chung tay thực hiện các nhiệm vụ và hoạt động mà AACSB đặt ra cho mình, với mục đích cuối cùng là phát triển các trường đại học doanh thương. Các “đối tác” của AACSB có thể là các tổ chức công lập, phi chính phủ, hoặc các doanh nghiệp, với các mức phí khác nhau, thấp nhất là 1,000 và cao nhất là 10,000 USD.

Dịa chỉ trang web của AACSB: www.aacsb.edu, nơi các bạn có thể tìm thấy khá nhiều tài liệu liên quan đến việc giảng dạy và học tập trong khối ngành quản trị và doanh thương. Một kho tài liệu quý, vừa cập nhật, vừa thực tiễn, nhưng cũng không thiếu nền tảng lý luận vững chắc cả về sư phạm lẫn về quản trị.

(còn tiếp)

Kiểm định các chương trình QTKD theo AACSB?

Như các bạn hay đọc blog này của tôi có thể còn nhớ, cách đây ít lâu tôi được cử đi công tác tại Singapore để dự hội thảo về kiểm định chương trình đào tạo khối ngành kinh tế - quản trị - kế toán theo AACSB.

Tại sao lại kiểm định theo AACSB, mà AACSB là gì? Nói vắn tắt, AACSB là một hội nghề nghiệp của Hoa Kỳ và một trong những hoạt động của họ là kiểm định chương trình đào tạo theo những tiêu chuẩn do họ đề ra. Đối với các nhà tuyển dụng Hoa Kỳ, được AACSB kiểm định được xem như là một sự bảo đảm lòng tin (well, ít ra là một phần) về chất lượng của người cầm tấm bằng tốt nghiệp đã được kiểm định. Ở VN ta, ít ra là tại ĐHQG-HCM, có một số người cũng ... mon men muốn tìm hiểu về hệ thống kiểm định này. Nên tôi viết bài này để giới thiệu về AACSB cho ĐHQG-HCM, đồng thời chia sẻ nó ở đây với những ai quan tâm.

Enjoy!
---
AACSB là từ viết tắt của cụm từ Association to Advance Collegiate Schools of Business, tạm dịch là Hiệp hội phát triển giảng dạy doanh thương bậc đại học. Đây là một hiệp hội nghề nghiệp với lịch sử gần 100 năm tồn tại, được thành lập tại Hoa Kỳ vào năm 1916 nhằm mục đích “phát triển giảng dạy doanh thương bậc đại học” như tên gọi của tổ chức đã nêu rõ.

Cũng tương tự như ABET, kiểm định không phải là hoạt động duy nhất và thậm chí không thể xem là hoạt động quan trọng nhất của AACSB, mà tổ chức này còn có rất nhiều hoạt động rất mạnh mẽ khác liên quan đến việc phát triển nghề nghiệp của giảng viên và các nhà quản lý đào tạo của khối ngành doanh thương: tổ chức tập huấn thường xuyên, hội thảo/hội nghị giữa các bên liên quan trong quá trình đào tạo và sử dụng lao động, và công tác thông tin, xuất bản các ấn phẩm khoa học và ấn phẩm phổ thông phục vụ cho mục đích chung của tổ chức. Tuy nhiên, dù hoạt động kiểm định có thể không phải là hoạt động quan trọng nhất, nhưng đó lại là hoạt động mà nhiều người biết đến nhất, vì những ảnh hưởng quan trọng của nó đến danh tiếng của một chương trình đào tạo đối với thị trường lao động.

Nhằm thực hiện mục đích đã đề ra, chỉ 3 năm sau khi ra đời, năm 1919 AACSB đã xây dựng xong bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng đầu tiên và sử dụng bộ tiêu chuẩn này để hướng dẫn hoạt động đào tạo tại các trường thành viên sao cho đạt chất lượng mong muốn, đồng thời thực hiện kiểm định các thành viên của mình trên nguyên tắc tự nguyện và lấy thu bù chi. Trong một thời gian rất dài, AACSB chỉ kiểm định duy nhất một chương trình quản trị kinh doanh (cả ở trình độ đại học lẫn sau đại học). Mãi đến năm 1980, AACSB mới xây dựng thêm bộ tiêu chuẩn dùng để đánh giá các chương trình đào tạo ngành kế toán để phục vụ các nhu cầu riêng biệt của ngành học này.

Là một tổ chức chuyên nghiệp hoạt động trong lãnh vực kiểm định nghề nghiệp, AACSB luôn định kỳ rà soát, xem xét lại các bộ tiêu chuẩn đã được xây dựng để các tiêu chuẩn này luôn được cập nhật và phù hợp với yêu cầu thực tế của nghề nghiệp liên quan. Theo thông tin do AACSB cung cấp, mọi hoạt động của AACSB đều tuân thủ Bộ luật ứng xử dành cho Hiệp hội các tổ chức kiểm định chuyên môn và nghề nghiệp ASPA . AACSB cũng là một trong những tổ chức kiểm định được công nhận bởi Hội đồng kiểm định giáo dục đại học Hoa Kỳ CHEA . Đối với thị trường lao động nghề nghiệp khá tự do của Hoa Kỳ, sự công nhận này là rất quan trọng vì nó chính là sự bảo đảm với nhà tuyển dụng về sự nghiêm túc và giá trị thật của các bằng cấp từ các trường được AACSB kiểm định.

Để được kiểm định theo AACSB, trước hết một cơ sở đào tạo cần phải đủ điều kiện tham gia (eligibility) kiểm định, và sau khi đánh giá ngoài phải đạt được mọi yêu cầu của các tiêu chuẩn chất lượng do AACSB đề ra. Các điều kiện tham gia kiểm định AACSB gồm có:

1. Là thành viên chính thức của AACSB. Để trở thành thành viên, cần hoàn tất hồ sơ tham gia và cung cấp mọi thông tin về cơ sở đào tạo theo yêu cầu của AACSB, đồng thời đóng đủ lệ phí thành viên. Mức lệ phí của năm 2009-2010 là 2550 USD/năm, tính từ 1/7/2009 đến hết ngày 30/6/2010 .

2. Có các chương trình đào tạo về quản trị (management) và kinh doanh (business) ở trình độ đại học trở lên (AACSB không kiểm định các chương trình đào tạo ở trình độ cao đẳng trở xuống)

3. Các chương trình đăng ký kiểm định phải có đủ nguồn lực thường xuyên (continuing resources) để thực hiện đào tạo. Nói cách khác, các chương trình đào tạo được mở ra theo kiểu "ăn xổi" - thiếu giảng viên đúng chuyên ngành, thiếu thư viện, thiếu cơ sở vật chất vv - sẽ không đủ điều kiện để đăng ký kiểm định với AACSB.

4. Tất cả các chương trình đào tạo quản trị và kinh doanh ở những nơi khác nhau của cùng một cơ sở đào tạo phải được kiểm định cùng một lúc. Nếu bỏ bớt chương trình nào thì phải có lý do, phải báo trước và được AACSB chấp thuận. Quy định này của AACSB nhằm ngăn chặn tình trạng các trường có thể có một số chương trình tốt, được AACSB kiểm định, rồi nhập nhằng dùng “danh hiệu” này để mở ra các chương trình khác ở những địa phương khác nhau nhưng không đáp ứng yêu cầu kiểm định.

Chú thích:
Tất cả các thông tin trong bài viết này đều được tổng hợp từ trang web của AACSB tại địa chỉ: http://www.aacsb.edu, hoặc dựa trên các trao đổi trực tiếp giữa tôi và các thành viên tham dự hội thảo hồi tháng 5/2010 tại Singapore.
---
Tạm thời hãy giới thiệu thế. Khi nào viết xong những phần kế, tôi sẽ tiếp tục đưa lên blog này để chia sẻ thông tin với mọi người.