Có thế chứ, câu trả lời đây này!

Có thế chứ, câu trả lời
đây này!

Trả lời về bằng Tiến sĩ của Thứ trưởng Cao Minh Quang. Tóm lại, Bộ Giáo dục đã từng trả lời rằng bằng Licentiate của ông Quang được xem là tương đương với bằng tiến sĩ. Có cả văn bản trả lời đàng hoàng. Nhưng mà là đăng trên An ninh Thủ đô, mới lạ chứ.

Thế các tờ báo giáo dục đủ loại, từ cấp trung ương đến cấp địa phương, các hội đồng học hàm, hội đồng chức danh, hội đồng ngành, chuyên ngành, các đại học (quốc gia và vùng), các trường đại học, các viện nghiên cứu giáo dục hoặc nghiên cứu sư phạm, các trung tâm đủ loại về giáo dục vv đâu cả rồi, chẳng lẽ không ai biết gì để nói ư???????

Sao lại để cho các anh công an, vốn ngày đêm phải lo giữ gìn an ninh cho cuộc sống của chúng ta, và đối phó với các thế lực phản động, thù địch, giờ lại phải xông pha trên lãnh vực giáo dục và khoa học như thế này nữa nhỉ?

Tôi hài lòng vì câu trả lời trên báo, nhưng cũng có một vài câu hỏi, không nhỏ. Để dành đấy, đi dạy cái đã (kiếm cơm vào ngày cuối tuần, hic hic), sẽ viết sau. Hẹn gặp, các bạn nhé.

Về bằng cấp của Thứ trưởng Cao Minh Quang (2): Gian lận hay lúng túng?

Trong bài trước tôi đã dựa vào những thông tin từ các nguồn tin chính thức của Thụy Điển để khẳng định rằng licentiatexamen là một loại văn bằng chính thức trong hệ thống giáo dục đại học của Thụy Điển, cao hơn thạc sĩ nhưng thấp hơn tiến sĩ. Tuy nhiên, theo thông tin trên thì dù sao thì ông Quang vẫn chưa thực sự có bằng tiến sĩ. Vậy có thể kết luận là ông CMQ đã gian lận bằng cách tự phong tiến sĩ cho mình như báo chí đã đưa tin hay không?

Để trả lời câu hỏi này, trước hết cần chú ý là ông CMQ đã hoàn tất văn bằng Licentiatexamen vào năm 1994, tức cách đây 17 năm rồi. Trong thời gian đó rất nhiều việc đã xảy ra tại Việt Nam. Đáng chú ý nhất vì có liên quan trực tiếp tới vấn đề đang được bàn cãi là sự xóa bỏ tên gọi của bằng Phó Tiến sĩ ở VN mà thay bằng Tiến sĩ (tức ai có Phó Tiến sĩ thì quy ngang ra thành Tiến sĩ) vào năm 1998.

Cũng vào khoảng thời gian đó (hoặc trước đó một ít), trong hệ thống văn bằng của VN mới xuất hiện bằng Thạc sĩ, vốn đã biến mất trong từ điển tiếng Việt lúc ấy. Điều này tôi cũng nhớ rõ vì lúc ấy tôi đang làm hồ sơ để xin học bổng Úc, phải chạy tới chạy lui làm giấy tờ, dịch thuật và công chứng đủ thứ.

Tôi nhớ, hồi đó người dịch hồ sơ công chứng trong Phòng Công chứng thành phố (trên đường Pasteur) còn hạch họe bạn tôi về việc sử dụng từ Cao học trong hồ sơ để chỉ tấm bằng Graduate Diploma (học một năm sau cử nhân) mà anh ta đã được cấp từ Úc, vì theo ông ấy thì Cao học là một tấm bằng rất … to, rất hiếm, và chỉ dùng cho những người học ở Pháp về (hình như Cao học Kinh tế, Cao học Luật, Cao học Văn chương gì gì đấy).

Tóm lại, vào thời gian ấy, ngoài các tên gọi bằng cấp của Liên Xô (với sự quy đổi tương đương như đã nêu ở trên), thì VN còn vô cùng xa lạ với các hệ thống giáo dục và bằng cấp của thế giới. Và cũng chẳng không có bộ phận nào chuyên nghiệp để thẩm định giá trị và sự tương đương của các văn bằng, chứng chỉ được đào tạo từ các quốc gia khác nhau. Vì Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục chỉ mãi đến năm 2004 mới được thành lập, và quy định về thẩm định văn bằng chỉ đến năm 2007 mới được ban hành mà thôi.

Trong tình hình như vậy, người ta đối xử với những bằng cấp của những người học từ các nước không theo hệ thống của Liên Xô là như thế nào nhỉ? Tôi không rõ ở cấp trung ương thì thế nào, nhưng ở trường tôi làm việc hồi ấy thì Phòng Tổ chức gọi tôi lên hỏi những bằng cấp của tôi là tương đương với cái gì (tôi có Grad Dip giống như anh bạn ở trên, và Tiến sĩ – Doctor of Philosophy), và để mặc tôi loay hoay tìm hiểu và tự quy đổi.

Tôi cứ để nguyên ghi Grad Dip là Grad Dip, vì dù sao thì tôi cũng đã có Tiến sĩ rồi. Nhưng những người bạn tôi chỉ có Grad Dip là cao nhất thì họ rất khổ sở, chẳng biết quy ra cái gì cho phù hợp, và thế là tình trạng hỗn quân, hỗn quan (về bằng cấp) cứ ngang nhiên diễn ra. Ai quy thế nào thì họ cứ thế mà ghi vào trong giấy tờ, hồ sơ, vô cùng … xuề xòa, dễ dãi. Ấy là khoảng năm 1999, 2000 gì đấy.

Như vậy, phải chăng là ông CMQ cũng đã tự khai tương đương bằng cấp của mình như thế, và ông khi làm điều đó là ông cố tình gian lận, mạo nhận bằng cấp cao hơn thực tế? Tôi không nghĩ như vậy, mà thiên về ý nghĩ là ông đã thực sự tin (một cách hoàn toàn chính đáng) rằng bằng Licentiate của ông là tương đương với bằng phó tiến sĩ của Liên Xô, và tự vận dụng việc phiên ngang thành tiến sĩ như hàng ngàn người khác vào thời điểm ấy, mà thôi.

----
Tham khảo
1. Luật Giáo dục 1998: http://vanban.chinhphu.vn/portal/page?_pageid=578,33345598&_dad=portal&_schema=PORTAL&docid=5609

2. http://giaoduc.net.vn/Xa-hoi/Thu-truong-Cao-Minh-Quang-khai-man-bang-tien-si/56800.gd (Hình lấy trên báo GDVN vào lúc 3:28 AM 20/9/2011).



3. http://csdl.thutuchanhchinh.vn/ho_so_vb/bo_giao_duc_va_dao_tao/b_bgd_001902_vb_quyet_dinh_so_77_2007_qd_bgddt_ngay_20_12_2007_ban_hanh_quy_dinh_ve_trinh_tu_thu_tuc_cong_nhan_van_bang_cua_nguoi_viet_nam_do_co_so_giao_duc_nuoc_ngoai_cap

4. Trong thư gửi Bộ GD, Uppsala nêu rõ “licentiatexamen is a post-graduate degree”. Tại sao Bộ lại không hiểu sự khác biệt giữa degree và certificate nhỉ? Xem ở đây: http://www.chaobuoisang.net/ong-cao-minh-quang-tien-si-dom-thu-truong-that-635548.htm và xem hình đã tải về, dưới đây.

(còn tiếp)

"Licentiatexamen: Chứng chỉ hay bằng cấp?" (TS. Lê Văn Út, Phần Lan)

Để bạn đọc hiểu thêm về Licentiatexamen, xin giới thiệu bài viết sau đây của TS Lê Văn Út ở Phần Lan, một người có thể xem là “có thẩm quyền” viết về vấn đề này với tư cách là “người trong cuộc” vì hiểu rõ về hệ thống văn bằng này. Cần chú ý, theo TS Lê Văn Út thì trước đây (khoảng thập niên 70 của thế kỷ trước) thì Licentiatexamen có thể xem là tương đương với bằng tiến sĩ, mặc dù ngày nay thì không).

Bài viết được đăng trên blog của TS LVU vào ngày 6/9, tức cách đây 3 ngày, khi vụ lùm xùm về bằng cấp của Thứ trưởng Bộ Y tế bắt đầu. Link: http://utvle.wordpress.com/2011/09/16/licentiatexamen-ch%e1%bb%a9ng-ch%e1%bb%89-hay-b%e1%ba%b1ng-c%e1%ba%a5p/
-------
Licentiatexamen: Chứng chỉ hay bằng cấp? Tương đương thạc sĩ hay tiến sĩ?
TS. Lê Văn Út (Licentiate 2010, Tiến sỹ 2011), Khoa Toán, Đại học Oulu, Phần Lan, url: http://cc.oulu.fi/~levanut/

Ở Việt Nam, nếu tốt nghiệp một chương trình dài hạn (phổ thông, trung cấp, đại học, sau đại học) thì người học nhận được bằng cấp tương ứng. Để vào học những chương trình này người học phải đăng kí dự tuyển theo quy định. Riêng những khóa học ngắn hạn (ngoại ngữ, tin học,…) thì người học không phải đăng kí dự tuyển giống như các chương trình dài hạn, có chăng chỉ là thi xếp lớp. Người tốt nghiệp hay hoàn thành những khóa học ngắn hạn này được cấp các chứng chỉ.

Trong hệ thống giáo dục của Thụy Điển và Phần Lan, chương trình sau đại học có hai mức: Licentiate of Philosophy (Ph.L.) hay Licentiatexamen (tiếng Thụy Điển) và Doctor of Philosophy (Ph.D., tiến sỹ). Ph.L. hay Licentiatexamen là một bằng cấp giữa bằng master (thạc sỹ) và bằng Ph.D.. Điều kiện để theo học chương trình này là phải có bằng thạc sỹ, phải có người hướng dẫn khoa học. Sau khi hoàn thành 120 tín chỉ bao gồm các môn học và một luận văn thì người học được cấp bằng Ph.L. hay Licentiatexamen.

Có được bằng Ph.L., người học có thể tiếp tục làm luận án tiến sỹ. Vào khoảng năm 1970, bằng Ph.L. có thể được xem tương đương với bằng tiến sỹ, nhưng hiện nay thì không. Người có bằng thạc sỹ thì có thể xin làm nghiên cứu sinh tiến sỹ. Trong quá trình đó, nghiên cứu sinh có thể viểt luận án Ph.L., nhưng đó là điều không bắt buộc.

Tóm lại, hiện tại, ở Thụy Điển và Phần Lan, Ph.L. hay Licentiatexamen là một loại bằng cấp khoa học, không phải là chứng chỉ. Và bằng cấp này không phải là bằng thạc sĩ, cũng không phải là bằng tiến sỹ, và cũng không được xem là tương đương với bằng tiến sỹ. Nó đơn giản là một bằng cấp sau đại học trên thạc sỹ và dưới tiến sỹ.

TS. Lê Văn Út (Licentiate 2010, Tiến sỹ 2011), Khoa Toán, Đại học Oulu, Phần Lan, url: http://cc.oulu.fi/~levanut/

***
Thông tin về làm tiến sỹ ở Thuỵ Điển

Quy trình đào tạo tiến sỹ của Thụy Điển cũng giống như ở Phần Lan (Phần Lan từng là thuộc địa của Thuỵ Điển).

The Swedish PhD: http://www.studyinsweden.se/How-To-Apply/Doctoral-studies/The-Swedish-PhD/
Studies towards a doctoral degree are worth 240 higher education credits (ECTS) and require a minimum of four years of full-time study. Licentiate degrees — comprised of 120 higher education credits — require two years of study.

Nhận xét: Rõ ràng Licentiate là một degree, khoảng 2 năm, 120 tín chỉ.

Admission requirements: http://www.studyinsweden.se/How-To-Apply/Doctoral-studies/Admission-requirements/
To be admitted to a postgraduate research position, a student must hold a university degree equivalent to a bachelor’s degree or higher, with a major in the same subject as the intended field of study. In most cases a master’s degree is required.

Nhận xét: Để làm nghiên cứu sinh thì thông thường phải có bẳng thạc sĩ.

Cụ thể ở ĐH Uppsala: PhD studies, http://www.uu.se/en/education/application/phd_studies/
After half of the study period, the program may be concluded with a licentiate degree.

Nhận xét: nữa đường làm nghiên cứu sinh thì có thể lấy bằng Licentiate, đương nhiên phải hoàn thành 120 tín chỉ gồm một luận văn.

Requirements ở ĐH Uppsala: http://www.uu.se/en/education/application/requirements


----
PS: Có thể đọc thêm thông tin về Licentiate trên trang wikipedia, link: http://en.wikipedia.org/wiki/Licentiate#Finland_and_Sweden

Về bằng cấp của Thứ trưởng Cao Minh Quang (1): “Licentiatexamen” là chứng chỉ?

Cái tin về việc thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang mạo nhận học vị tiến sĩ đang làm xôn xao dư luận từ mấy ngày qua. Theo tin trên báo Tiền Phong cách đây vài hôm, ông CMQ không hề có bằng tiến sĩ mà chỉ mới có cái gọi là “licentiatexamen” mà ông đã lấy từ năm 1994 tại Thụy Điển, từ ĐH Uppsala. Tin ấy ở đây.

Cũng theo tờ báo này, “licentiatexamen” không phải là bằng cấp, mà chỉ là một loại "chứng chỉ cần đạt để tham dự khóa học tiến sĩ”. Nguyên văn như sau:

Sự thật về học vị Tiến sĩ của Thứ trưởng Quang đã được cơ quan chức năng làm rõ. Ngày 9-9-2011, Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo), có văn bản 664/KTKĐCLGD-VB xác nhận tính hợp pháp bằng cấp của ông Cao Minh Quang như sau: Căn cứ vào thông tin trao đổi với trường đại học Uppsala, phía trường này đã khẳng định ông Cao Minh Quang, sinh ngày 6-6-1953, đạt chứng chỉ “Licentiatexamen” về nghiên cứu khoa học dược phẩm tự nhiên vào ngày 26-10-1994. Đây là chứng chỉ chứ không phải văn bằng. Theo quy định của trường Uppsala, chứng chỉ nói trên cần phải đạt được để tham dự khóa học Tiến sĩ.

Thật là một cái tin động trời. Nếu quả mẩu tin nói trên là đúng, thì sự việc rất đáng lo ngại. Trước hết, nó cho thấy sự gian lận đã ăn quá sâu vào trong giới” hàn lâm” của VN, đến nỗi một người hoạt động lâu năm trong ngành dược và nắm chức vụ cao như ông CMQ mà cũng gian lận (nếu đúng là ông ấy gian lận); và sự kiểm soát của hệ thống là quá lỏng lẻo đến nỗi một người gian lận như ông CMQ (và còn rất nhiều nghi vấn về đạo đức khác nữa, như báo chí đang liên tục đưa tin mấy ngày nay?) lại có thể lọt sâu vào trong bộ máy nhân sự cấp trung ương như vậy?

Nhưng thông tin trong bài báo nói trên có đúng không nhỉ? Tôi có chút nghi ngờ, vì khi đọc mẩu tin trên báo Tiền Phong tôi cảm thấy ngờ ngợ rằng phóng viên viết bài báo này có lẽ không chuyên nghiệp. Vì với kinh nghiệm mấy chục năm trong môi trường đại học của mình, lại đã qua một thời gian làm hợp tác quốc tế rồi đảm bảo chất lượng, cũng được đi đó đi đây, tiếp xúc nhiều, nhưng tôi chưa bao giờ thấy có loại “chứng chỉ để tham dự khóa học tiến sĩ” nào cả. Vả lại, ai đời làm tiến sĩ mà nhà báo lại gọi là “tham dự khóa học tiến sĩ”, nghe cứ như tiến sĩ là một khóa học ngắn hạn vài ba tháng là xong ấy.

Vì thắc mắc quá nên tôi phải lên trên mạng (nhờ trời, ngày nay cái gì không biết đều có thể tự tìm hiểu trên mạng), và thấy thông tin đăng trên báo kia có nhiều sai lạc. Trước hết, licentiatexamen phải được xem như một văn bằng (degree) chứ không phải là chứng chỉ (certificate) vì nó nằm trong hệ thống văn bằng chính thức của Thụy Điển. Hơn nữa, licentiatexamen cũng không phải là yêu cầu cần có để học tiến sĩ, mà là một bậc trong quá trình đào tạo của nghiên cứu sinh (trên licentiatexamen còn một bậc cao hơn là doctorsexamen).

Có thể tìm hiểu thông tin về hệ thống giáo dục Thụy Điển trong tài liệu Swedish Higher Education System mà tôi đã tìm thấy trên trang web của ĐH Lund (một trong những ĐH hàng đầu của Thụy Điển) nhằm cung cấp cho sinh viên quốc tế muốn đến học tại Thụy Điển, ở đây.

Nói một cách nôm na, licentiatexamen là một bậc đào tạo giống y hệt như phó tiến sĩ của khối Đông Âu trước đây (học 4 năm sau bằng cử nhân, gồm 2 năm thạc sĩ và 2 năm sau thạc sĩ). Có thể xem thêm về bằng phó tiến sĩ trong một bài báo trên trang web của tờ Lao Động năm 2010, ở đây. Nguyên văn như sau:

Theo quy chế của Liên Xô trước đây, chỉ sau khi có bằng phó tiến sĩ, nghiên cứu sinh mới được tiếp tục bảo vệ luận án tiến sĩ. Từ khi Liên Xô tan rã, ở Liên bang Nga không còn phân biệt hai loại học vị trên, mà gọi chung là tiến sĩ. Chính phủ ta cũng quyết định chuyển tên gọi phó tiến sĩ là tiến sĩ (không hạ phó tiến sĩ xuống thạc sĩ vì thạc sĩ đào tạo 2 năm, còn phó tiến sĩ đào tạo 4 năm). Cũng vì vậy mà các vị phó tiến sĩ vẫn nói vui rằng: “Sau một đêm trở thành tiến sĩ”. Tuy nhiên, để tránh cào bằng, người ta đưa ra 2 khái niệm là “tiến sĩ” và “tiến sĩ khoa học”.

Theo Giáo sư - tiến sĩ khoa học Nguyễn Xuân Hãn, trong số 15.000 tiến sĩ của VN hiện nay, có khoảng 5.000 người là “tiến sĩ khoa học”, còn lại là “tiến sĩ”. Do VN không đủ điều kiện đào tạo tiến sĩ khoa học, nên tại Quy chế đào tạo sau đại học (ban hành theo Quyết định 18/2000/QĐ-BGD&ĐT ngày 8.6.2000 của Bộ GDĐT) trong toàn văn chương III quy định “đào tạo tiến sĩ” không hề đề cập đến việc đào tạo học vị tiến sĩ khoa học.

(còn tiếp)
---
Tham khảo

Swedish National Agency for Higher Education, Doctoral Studies - Link: http://www.doktorandhandboken.nu/doctoralstudies.4.44aba2dc11030072f75800081728.html